Şamil | Kategoriler | Konular

Zaviye

ZAVİYE

Köşe, bucak, evin bir odası.

Tarikat faaliyetlerinin yürütüldüğü küçük
yapı. Zaviyelerde görev yapan şeyhlere zaviyedâr, buralarda
oturan dervişlere de zaviyenişîn denirdi.

Tarikatların yayılmasına paralel olarak,
tarikat ilyelerinin toplandığı ve görevlerini yerine
getirdiği merkezî yapılar da yayıldı: Bu yapılar
tekke, dergâh, asitane, hankâh, zaviye gibi çeşitli isimlerle
anıldı. Tarikatların merkez tekkelerine genellikle asitane
ya da hankâh deniyordu. Tekkelere göre daha küçük olan tarikat yapılarına
zaviye adı verildi.

Zaviyeler, büyük yerleşim alanları
dışında, küçük köy ve kasabalarla yollar üzerinde açılıyordu.
Çevredeki dervişlerin toplanma yeri olmasının da ötesinde
kimi görevleri vardı. Özellikle Türk dünyasının çeşitli
yerlerinden gelen derviş ve tâcirlerin yolculuklarını
rahat biçimde yapmalarını sağlamak, bu görevlerin başında
geliyordu. Zaviyelere gelen derviş ve yolcular, buralarda
konaklıyor, dinlendikten sonra yoluna devam ediyordu.

Anadolu'da açılan ilk zaviyelerden itibaren bu
sosyal görev zaviye vakfiyelerinde açıkça belirtiliyordu. Buna
göre Türk dünyasından gelen misafirlerin yeme, içme ve barınma
gibi zaruri ihtiyaçları karşılıksız olarak üç
gün boyunca karşılanacaktı. Ayrıca, misafirlerin
kimlikleri tesbit edilerek ilgili makamlara bildirilecek, misafirler
geldikleri yerler hakkında bilgi verecekler, onlar
aracılığı ile de Anadolu'nun durumu Orta Asya'ya
iletilecekti. Misafirlere gerektiği gibi hizmet etmeyen zaviye görevlileri,
kadı'ya haber verilerek görevlerinden alınacaktı.

Yüzyıllar boyunca sosyal bir kurum olarak önemli
hizmetlerde bulunan zaviyeler de, 30 Kasım 1925 tarih ve 877
sayılı kanunla tekkelerle birlikte kapatılarak tarihe
karıştı.

ŞAMİL İA


Konular