Şamil | Kategoriler | Konular

ıtıkad

İTİKÂD

İnanç, gönülden bağlanma, kat'i kanaat,
yakın. Belli bir düşüncenin, dinin ya da felsefî ekolün
prensipleri inanç esasları.

Dini hükümler iki kısına ayrılır;
fer'î amelî olanlar ve aslı; itikadi olanlar. İkinci
kısım dini hükümler inanç esasları ile ilgilidir. Bu
grup dinî inanışları isimleri anlatan itikat
sonraları bu inançların bütününe ad olan akâid ile eş
anlamlı kullanır olmuştur. Kelimenin manası üzerine
kelâm ve mantık ilmi çerçevesinde çeşitli ihtilaflar
mevcuttur. Ancak bu ihtilaflar aslı ilgilendiren meseleler
değildir. Şu kadarının bilinmesi yeterlidir: itikat;
meşhur olan manası ile aklî kesin hükümdür. Bu hüküm aklî
olması dolayısı ile şüphe mahalli olabilir. Meşhur
olmayan ikinci tarife göre; kesin veya tercih edilen aklî bir
hükümdür. ilme istinat eder, şüphe götürmez. Bu mana bazen yakını
bilgi ile de açıklanır (bk. Tehânevî, Keşşâf, II,
952).

İtikat terimi sonraki dönemlerde akâid ile eşanlamlı
kullanıldığı için bütün inanç sistemlerini ifade
eder. Her ne kadar günümüzde teorik çerçeve içerisinde disiplin
hâline gelmiş mezhepleri anlatmak için (özellikle kelâmî)
mezheplere atfen kullanılmaktadır. Hakikatte itikat daha
geniş anlamları ihtiva eder. En geniş anlamıyla itikat;
kişinin Allah, insan ve kâinat hakkındaki tasavvur ve
telakkilerini kapsayan, olaylara bakış tarzını
etkileyen düşüncedir. İslâm iman esasları bir müminin
itikadı olduğu gibi Marksizm ve hümanizm de kendi mensuplarının
itikadıdır (bk. iman mad.)

İslâm'da kelâmî mezhepler Maturidilik, Eşarilik
ve Selefilik itikadı mezheplerdir (bk. Mezhep mad.).

Şâmil İA


Konular