Şamil | Kategoriler | Konular

ımam

İMAM

Önde bulunan zat, kendisine uyulan kimse, önder.
İmam kelimesi tekil olarak Kur'an-ı Kerim'de sekiz yerde geçmektedir
(el-Bakara, 2/124; Hûd, 11/17; el-Hicr, 15/79; el-İsrâ, 17/71;
el-Furkân, 25/74; Yasîn, 36/12; el-Ahkâf, 46/12). Çoğul olarak
"eimme" şeklinde de beş yerde geçmektedir (et-Tevbe,
9/12; el-Enbiyâ, 21/73; el-Kasas, 28/5, 41; es-Secde, 32/24). İmam
kelimesi bu ayetlerde şu anlamlarda
kullanılmıştır:

Allah Teâlâ Hz. İbrahim'den bahsederken; "Seni
insanlara imam (önder) kılacağım" (el-Bakara, 2/124)
buyurmuştur.

Allah iyi kullarından bahsederken: onların:
"Bizi, Allah'a karşı gelmek fen sakınanlara imam (önder)
yap" (el-Furkân, 25/74) dediklerini nakleder.

"Eğer antlaşmalarından sonra
yeminlerini bozarlar, dinimize dil uzatırlarsa, küfrün imamları
(önderleri)yle savaşın" (et-Tevbe, 9/12).

Bu ayet-i kerime, küfre öncülük yapanlara da imam
denilebileceğini gösterir.

"Önlerinde Musa'nın kitabı imam (önder,
rehber) ve rahmet olarak bulunanlar..." (Hûd, 11/17).

Ayette, insanların uyduğu kitap ve benzeri
şeyler için de imam ifadesi kullanılmıştır. Buna
göre devlet başkanına, halifeye bir birlik komutanına, bir
toplumun öncüsüne de imam denir.

İnsanlar kendilerine uyup fikirleri etrafında
toplandıkları için, büyük İslâm bilginlerine,
müctehidlere de imam denmiştir. İmam Azam, İmam Şâfiî,
İmam Mâlik gibi.

Şiîler ise "İmam" tabirini daha
değişik anlamlarda kullanmışlardır. (Daha
geniş bilgi için bk. Hilâfet ve Ca'feriyye mad.).

Terim olarak fıkıhta imam; cemaatin önüne
geçip onlara namaz kıldıran kimseye denir. İmamın
yapmış olduğu göreve de imamet denir. İmamlık
faziletli bir görevdir. Peygamber efendimiz ve kendisinden sonra gelen
râşid halifeler bu görevi yapmışlardır. Gelişi
güzel herkes bu görevi yapamaz. İmam olabilmek için bir takım
şartlar vardır. Bunlar;

1- Müslüman olmak. Müslüman olmayanlar imam olamaz.
Fâsık ve bid'at sahibi kimselerin imam olması ise tahrimen
mekruhtur.

2- Erkek olmak. Kadının imam olması caiz
değildir. Ancak kadının kadınlara imam olması
kerahetle caizdir. Bu durumda imam olan kadın öne geçmez, cemaat
olan kadınların sağında bulunur.

3- Akıllı olmak. Akıl
hastasının imamlığı caiz değildir.

4- Erginlik çağına ermiş olmak.
Erginlik çağına ermemiş olan çocuğun büyüklere
imam olması caiz değildir. Ancak kendisi gibi çocuklara imam
olabilir.

5- Özürlü olmamak. İdrarı tutamamak,
devamlı olarak burundan veya yaradan kan gelmesi gibi durumlar birer
özürdür. Bu gibi özürleri olan kimseler imam olamazlar. Ancak aynı
cins özre sahip olanlara imam olabilirler. Özürleri farklı ise
imam olması caiz değildir.

6- Namaz sahih olacak kadar ezbere düzgün Kur'an
okumasını bilmek. Okuma yazma bilmeyenlere "Ümmî"
denir. Ümmî kendisi gibi olanlara imam olabilir. Ümmînin ümmîye
imamlığı caizdir. Kur'an'ı iyi okuyamayanların,
iyi okuyanlara imam olması sahih değildir.

Camide namaz kıldırmak, görevli olan imamın
hakkıdır.

Evde ev sahibinin kıldırması daha
uygundur.

Cemaatle namaz kılacaklar arasında ev sahibi,
görevli bir imam veya yetkili amir yoksa, sırasıyla şunlar
imam olurlar:

1- Namazın hükümlerini en iyi bilen,

2- Kur'an-ı Kerimi en güzel okuyan,

3- En fazla günahlardan sakınan.

4- En yaşlı olan,

5- Ahlâkı en güzel olan,

6- Yüzü daha çok nurlu olan

7- Sesi en güzel olan,

8- Elbisesi daha temiz olan.

Bütün bu hususlarda eşit olurlarsa
aralarında kur'a çekilir ya da cemaat onlardan birisini imamlığa
seçer.

Abdullah YÜCEL


Konular