Şamil | Kategoriler | Konular

ıç ezan

İÇ EZAN

Cuma namazı için minareden okunan ezan. Cuma Ezanı
da denir Diğer namazlarda yalnız bir ezan okunmasına
karşılık Cuma namazlarında iki ezan okunur İkinci
ezan, Cuma'nın sünnetinin kılınmasından ve
imamın minbere çıkmasından sonra, hutbeden önce okunur.
İlk ezanın minareden okunmasına karşılık,
ikinci ezan cami içinde okunur. Bu nedenle bu ezana "iç ezan"
da denir.

Hz. Peygamber ile Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer
dönemlerinde Cuma namazlarında da diğer namazlarda olduğu
gibi tek ezan okunurdu. Hz. Osman, halifeliği sırasında
cemaatin çoğalması ve bazı kimselerin hutbeye
yetişememesi nedeniyle evinin üzerinden bir ezan daha okunmasını
emretti. Böylece ilk ezanı duyanların camide toplanmaları
ve hutbeye yetişmeleri sağlandı Hz. Osman'ın bu
uygulaması daha sonraki dönemlerde gelenekleşti.
İsnaaşeriyye mezhebinin bid'at olarak niteleyip haram
saydığı iç ezanın meşrutiyeti hakkında Sünnî
Mezhepler arasında bir tartışma görülmez. Fakat bu ezanın
Cuma'nın haram vaktini belirleyip belirlemediği konusunda
farklı görüşler öne sürülür

Kur'an'ın "Ey iman edenler, Cuma günü namaz
için çağrıldığınız zaman Allah'ı
anmaya koşun, alış-verişi bırakın. Eğer
bilirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır" (el-Cum'a,
62/9) buyruğunca Cuma ezanı ile namazın bitimi
arasındaki süre içinde herhangi bir ticari ya da başka bir sözleşme
yapılması haramdır. Tüm mezhepler bu konuda görüş
birliği içindedirler. Ancak Cuma için iki ezanın okunması,
ayette sözü edilen "çağrı"nın hangi ezan
olduğu konusunda iki görüşün ortaya çıkmasına
neden oldu

Hanefî bilgilerin bazılarına göre alışverişin
tahrimen mekruh vaktini belirleyen "çağrı" ilk
ezandır. (ibn Âbidin, Reddü'l-Muhtâr, V, 101). Bazı Hanefi
bilginleri imamın Hutbeye çıktığı ve önünde
iç ezân okunduğu vakit, alışverişin yasak
olduğu vakittir demişlerdir (Kâsânî, Be'dâyîu's-Sanâyi, I,
269)a Âyetteki "çağrı"dan (nida) maksat duyurudur (i'lâm)
Cuma duyurusu ilk ezanla yapılmış olduğu için "Allah'ı
anmaya koşun, alışverişi bırakın"
buyruğuna uymak gerekli olur Bu nedenle ilk ezanla birlikte tüm
sözleşmelerin yapılması tahrimen mekruh olur. Cuma
vaktinde alışveriş ve diğer muamelelerin
yapılmasının yasaklanma nedeni, bunların
insanları Cuma namazından alıkoymasıdır. İç
ezanın yasak vaktin belirleyicisi kabul edilmesi durumunda birçok
insanın hutbeye yetişmesi tehlikeye düşecektir. Nitekim
ilk ezanın konuluş gerekçesi de bu tehlikedir.

Mâlikî, Şafiî, Hanbelî ve
İsnaaşeriyye mezheplerine göre ilk ezan yasak vaktin
belirleyicisi değildir. Bu görüşün başlıca
dayanağı, ilk ezanın Hz. Peygamber zamanında
olmamasıdır. İlgili ayetin tefsirinde İbn Ömer ve
Hasan Basri'den gelen, "İmam minbere çıktığı
ve karşısında ezan okunduğu zaman halk Cuma için çağrılmış
olur" rivayeti ve benzeri haberler de bu görüşün diğer
delilleri arasında yer alır. Ancak bu yasaklama yalnız Cuma
namazı ile yükümlü olanları kapsamına almaktadır
Cuma namazı kılmakla yükümlü olmayan kadın, çocuk yolcu
ve gayr-i müslimler kendi aralarında cuma vaktinde
alışveriş yapabilirler (ibn Âbidîn, Reddü'l Muhtâr, V,
101)

Ahmed ÖZALP


Konular