HATİM DUASI
Kur'ân-ı Kerîm'i başından sonuna kadar
okuyup, bitirdikten, yani hatmettikten sonra yapılan duaya "hatim
duası" adı verilir. Peygamberimizden, Kur'ân'ı
hatmetmeye teşvik; eden pek çok hadis nakledildiğini görmekteyiz.
Konuyla ilgili hadislerden birinde Hz. Peygamber; "Kim Kur'ân'ı
hatmederse, onun kabul olunmuş bir duası vardır" (Suyûtî
Camiu's-Sağîr, II,175) buyurarak, gerek ezberden, gerekse yüzünden
Kur'ân'ı hatmeden kişinin, duasının Allah
katında makbul olduğunu ve bir diğer hadislerinde de
Allah'ın bu kimselere "cennette bir ağaç ihsan edeceğini"
haber vermişlerdir (Suyûtî, Câmiu's-Sağîr, I, 96).
Hz. Peygamber'in Kur'an'ı hatmettikten sonra dua
yaptığına dair İbn Kesîr'den gelen bir rivayet de
bulunmaktadır. İbnü'l-Cezerî, Câbir b. Abdullah'dan rivayet
edilen; "Kur'an sahibinin kabul olunmuş bir duası
vardır. Allah isterse onu sahibine hemen dünyada verlr dilerse onu
âhirete bırakır" hadisine işaret ederek, "Kur'an'ı
hatmedenin bu hadisin zâhirî manasına göre, dua etmesi müstehaptır"
demektedir (İbnü'l-Cezerî, Takrîbu'n-Neşr, 194).
Kurtubî bu konunun önemini belirtmek üzere
tefsirinde şu rivayetlere yer vermektedir: Hakem b. Uteybe bir
kısım insanların Kur'ân okuyup hatim indirecekleri sırada
kendilerine haber verdiklerini; "Biz Kur'ân'ı hatmedeceğiz,
sizin de hatim duasında bulunmanızı arzu ediyoruz, çünkü
Kur'ân-ı Kerîm hatmedileceği zaman rahmet iner,yahut ilâhî
rahmet hatim esnasında hazır bulunur" dediklerini
anlatmaktadır (Kurtubî, Tefsir, I, 31). Mücâhid de, sahabenin
hatim duasına iştirak etmeye özel bir önem verdiğini
belirtmek üzere "Ashab-ı Kiram, ilâhî rahmet iner diye hatim
esnasında hazır bulunurlardı" demektedir (Suyûtî,
ltkân, I, 311). Enes b. Mâlik'ten rivayet edilen bir hadise göre Hz.
Peygamber, hatim yapacağı zaman ehl-i beytini toplar ve hatim
duası yapardı (el-Fûrî, Kenzü'l-Ummâl, I, 392). İbn
Mes'ud'un rivayetine göre de, Hz. Peygamber ehl-i beytini toplar, dua
eder, onlar da "âmîn" derlerdi (Sehavi, Cemalü'l Kurrâ, vd.
34).
Sahabe her konuda olduğu gibi bu konuda da Hz.
Peygamber'i kendisine örnek almıştır. Enes b. Mâlik
Kur'an'ı hatmedeceği zaman, ailesini, çocuklarını ve
komşularını toplar ve hatmin sevabını umarak
onlarla birlikte dua ederlerdi (Kurtubî, Tefsir, I, 30). Bu ve benzeri
örneklerden hareketle, âlimler, hatim esnasında âile ve dostları
toplayarak birlikte dua etmenin müstehap olduğunu ifade
etmişlerdir (Kurtubî, Tefsîr, I, 30; Suyûtî, ltkan, I, 311).
Hatim duasına geçmeden önce Nâs ve Fâtiha
sureleri ile Bakara suresinin başından beş âyet okumak
sünnettir. Bu konuda Übey b. Ka'b: "Rasûlullah, Nas suresini okuduğu
zaman, Fatiha suresine başlar, sonra Bakara suresinin
başından "ve ülâike hümü'l-müflihûn"a kadar okur,
hatim duasını yapar, daha sonra da kalkardı" (Suyûtî,
ltkân, I, 313) demektedir. Rasûlullah'ın, Kur'ân-ı Kerîm'i
terkedilmiş bir vaziyette bırakmamak için böyle yaptığı
rivayet edilmektedir (Kurtubî, Tefsir, I, 30).
Erdoğan PAZARBAŞI
|
