BERZAH
Set, engel, iki şey arasındaki perde.
Istılahî anlamıyla berzah; madde âlemi ile mana âlemi (ruhlar
âlemi), ruhlar âlemi yani ölümden sonra ruhların kıyamete
kadar kalacakları âlem, ya da kabir âleminin adıdır. (es-Seyyit
eş-Şerif el-Cürcanî, et-Târifat, Kahire 1938, s. 38; Râgıb
el-Isfahânî, el-Müfredât s. 56).
Berzah kelimesi Kur'an-ı Kerîm'de üç yerde
geçmektedir. Bunlardan "İki denizi kavuşmaları için
salıvermiştir. (Böyle iken) aralarında
karışmalarına engel perde (berzah) vardır
karışamazlar. "(er-Rahman, 55/19-20) Ayrıca iki
şey arasındaki engel anlamında
kullanılmıştır. (el-Furkan, 25/53). Müminun suresinde
ise "Nihayet onlara ölüm gelip çatınca tekrar tekrar şöyle
diyecekler: "Rabbım beni dünyaya geri gönder, tâ ki ben
zaâyi ettiğim ömrüm mukabilinde iyi amel ve harekette bulunayım
". Hayır onun söylediği hu söz hakikatte boş laftan
ibarettir. Önlerinde ise diriltilip kaldırılacakları güne
kadar (dönmelerine mani) bir engel (berzah) vardır. "
şekliyle, yani dünya ve kabir âlemini ayıran perde
anlamında kullanılmıştır. (el-Mû'minun, 23/100).
Bu ayetten anlamaktayız ki ruhlar ölmemekte; cesedin ölümünden
sonra, İslâmî ıstılahta berzah denilen bir âlemde yaşamaktadırlar.
Mümin öldüğünde ise kendisi için bir berzah
olmayacaktır. Hadislerde belirtildiğine göre kabirdeki soru ve
cevaptan sonra salih amel işlemiş olanlara şöyle
denilecektir: "Gelinler gibi uyuyun. Gelin çok sevildikçe rahat
uyur. Allah onları bu uykudan uyandırıncaya kadar gelinler
gibi uyurlar. " (Tirmizî, Cenaiz, 70).
Bu delillerden anlaşıldığına göre
berzahtaki yaşayışda ruh bedenden ayrıdır.
Buradaki yaşayış nasıldır?
sorusunun cevabında Şah Veliyyullah ed-Dehlevî şöyle der:
"Bu âlemde insanların (yani ruhlarının)
sayılamayacak kadar çok tabakaları vardır. Fakat bu
tabakalar başlıca dört sınıftır. Birincisi
uyanıklık (yakaza) ehli olanlar ki iyiliklerinden ve kötülüklerinden
dolayı iyilik veya azap görecek olan ruhlardır. İkincisi
ise tabiî uyku halinde olup rüya gören, rüya ile ferahlandırılan
veya azaplandırılan ruhlardır. Üçüncüsü behîmî (hayvanî)
ve melekî yönleri zayıf olanlardır. Bunlardan başka bir
de fazilet ehli iyi ruhlar vardır ki (dördüncü sınıf
olsa gerek) bunlar meleklere karışır, melekî bir hayat
sürerler." (Huccetullahi'l-Bâliğa, Kahire 1355, I, s. 34-36).
Bilindiği gibi ruhlar birer emri ilâhidir. Asıl
mahiyetleri insanlar tarafından pek bilinmez, insan ölünce ruhu
geçici olarak başka bir âleme gider; orada ameline göre ya rahat
yaşar, veya azap görür. O âleme "Âlemi Berzah" denir ki
dünya ile ahiretten başka bir âlemdir. Yaşayışla
ölüm arasındaki uyku âlemi nasılsa; dünya ile ahiret arasındaki
berzah âlemi de o gibi bir varlıktır. Bunun mahiyetini ancak
Allah bilir. (Ömer Nasuhî Bilmen, Büyük İslâm İlmihali s.
28),
Habil NAZLIGÜL
|
